Aleyna Karaca
Uzman Ergoterapist
Motor planlama bozukluğu yaşayan çocuklar ne yapacaklarını bilseler bile hareketi organize etmekte zorlanabilir. Praksi kavramını, belirtileri ve ergoterapi desteğini aileler için sade biçimde anlattık.
Motor planlama ya da praksi, bir hareketi tasarlama, sıralama, başlatma ve uygun şekilde tamamlama becerisidir. Çocuk ne yapması gerektiğini biliyor olabilir; ancak bedeni bu fikri organize edip akıcı harekete dönüştürmekte zorlanabilir. Örneğin montun kolunu bulmak, bir engel parkurunda ne sırayla ilerleyeceğini çözmek, topa zamanında uzanmak veya yeni bir hareketi modelden taklit etmek praksi gerektirir. Bu beceri zayıf olduğunda çocuk sakar, yavaş veya isteksiz görünebilir; oysa esas sorun hareket organizasyonundadır.
Yeni bir oyuna katılmada gecikme, hareketi taklit edememe, giyinme sırasını karıştırma, makas kullanımında zorlanma, top oyunlarından kaçınma, sık sakarlık, iki aşamalı hareket görevlerinde yavaşlık ve bedenini uzayda organize etmekte güçlük praksi sorununa işaret edebilir. Bazı çocuklar bir görevi tekrar tekrar öğrense bile yeni bağlama aktarmakta zorlanır. Bu yüzden aileler 'aslında biliyor ama yapamıyor' hissini sık yaşar.
Motor planlama güçlüğü sadece spor becerilerini etkilemez. Giyinme, düğme ilikleme, çatal-kaşık kullanımı, okulda sıra görevlerini tamamlama, oyun kurma, oyuncakla yeni fikir geliştirme ve yazı öncülü beceriler de etkilenebilir. Çocuk sürekli başarısız deneyim yaşadığında yeni görevlere karşı kaçınma geliştirebilir. Bu da özgüveni ve sosyal katılımı azaltabilir.
Ergoterapist çocuğun hareketi başlatma biçimini, yeni görevi öğrenme hızını, taklit kapasitesini, bilateral koordinasyonunu, postürünü, duyusal farkındalığını ve günlük yaşam görevlerindeki performansını birlikte değerlendirir. Amaç yalnızca sakarlığı not etmek değil; hangi duyusal ve motor bileşenlerin praksi sürecini zorlaştırdığını anlamaktır. Böylece daha hedefli müdahale planı yapılabilir.
Praksi desteğinde terapi; hareketi parçalara ayırma, modelleme, tekrar, duyusal geri bildirim artırma, çevresel ipuçları kullanma ve başarı hissini koruyan yapılandırılmış oyunlar içerir. Vestibüler ve proprioseptif farkındalık çalışmaları çoğu çocukta önemli rol oynar. Hedef, çocuğun yalnızca tek bir beceriyi ezberlemesi değil; yeni hareketlere daha uyumlu yaklaşabilmesidir.
Aleyna Karaca
Uzman Ergoterapist — Pediatrik Ergoterapi & Duyusal Entegrasyon Sertifikalı
İstanbul Küçükçekmece'de çocuklara yönelik pediatrik ergoterapi, duyusal entegrasyon ve beslenme terapisi alanlarında hizmet vermektedir.
Uzman hakkında daha fazla bilgi →📋 İçerik Güvenilirlik Bilgisi
Kliniğimizde uzman ergoterapistler tarafından çocuklarınızın gelişimini desteklemek için kapsamlı değerlendirme ve bireyselleştirilmiş terapi programları sunulmaktadır. İlk adımı atmak ve ön değerlendirme almak için randevu alın.
El yazısı güçlüğü yalnızca kötü yazı değildir; ince motor kontrol, postür, görsel-motor koordinasyon ve motor planlamanın birlikte etkilenmesiyle ortaya çıkabilir. Disgrafi ve ergoterapi desteğini kapsamlı biçimde ele aldık.
Kaba motor gelişim; oturma, emekleme, yürüme, koşma, zıplama ve denge gibi büyük kas gruplarını içeren temel bir alandır. Yaşa göre beklenen basamakları ve gecikme işaretlerini derledik.